Jednakowa stawka podatku od garażu niezależnie od formy jego własności

[piotrusb]

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2023 r., sygn. akt SK 23/19.

Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie niezwykle istotne dla tysięcy właścicieli miejsc postojowych w garażach podziemnych. Zgodnie z wyrokiem zróżnicowanie stawek podatku od nieruchomości od garaży, w zależności od tego, czy stanowią one odrębny, wydzielony prawnie lokal, czy też są częścią nieruchomości wspólnej, jest niezgodne z Konstytucją. Orzeczenie TK zapadło w rezultacie skargi konstytucyjnej właścicieli, którzy kupili mieszkanie z miejscem postojowym w garażu wielostanowiskowym w tym samym budynku. Garaż ten został wyodrębniony jako samodzielny lokal niemieszkalny, dla którego prowadzona była oddzielna księga wieczysta. W związku z tym małżonkom naliczono podatek od nieruchomości za garaż, którego byli współwłaścicielami, według stawek dla budynków pozostałych, czyli innych niż budynki mieszkalne. Oznaczało to ustalenie daniny według ponad dziesięciokrotnie wyższej stawki niż stosowana dla miejsc postojowych mających jedną księgę z mieszkaniem. Podatnicy spór podatkowy z fiskusem w sądach administracyjnych prawomocnie przegrali, ale wnieśli skargę do Trybunału. TK zaś orzekł, iż:

Przepisy art. 1a ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2, w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i e ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70):
– w zakresie, w jakim umożliwiają, na potrzeby podatku od nieruchomości, uznanie wyodrębnionego garażu znajdującego się w budynku mieszkalnym, za część budynku o odmiennym niż mieszkalny charakterze, są niezgodne z zasadą szczególnej określoności regulacji daninowych wywodzoną z art. 84 w związku z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
– w zakresie, w jakim uzależniają zastosowanie odpowiednich stawek podatku od nieruchomości do znajdującego się w budynku mieszkalnym garażu od jego wyodrębnienia lub niewyodrębnienia jako przedmiotu odrębnej własności, przez co do znajdującego się w budynku mieszkalnym garażu wielostanowiskowego stanowiącego przedmiot odrębnej własności zastosowanie ma stawka określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a nie stawka określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy, są niezgodne z art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 i art. 84 Konstytucji.

TK zaznaczył, że sporne przepisy były kluczowym elementem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2012 r. (sygn. akt II FPS 4/11), z której wynika, że garaż może stanowić pomieszczenie przynależne do mieszkania albo odrębną własność lokalową, co decyduje o opodatkowaniu odpowiednią stawką podatku od nieruchomości. W uchwale tej NSA podkreślił, że przy opodatkowaniu garaży różnymi stawkami, w zależności od ich formy prawnej, podnoszony jest zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 4 listopada 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 509/11) nieuzasadnione i niesprawiedliwe jest, aby właściciel domu o powierzchni 300 m² płacił niższą stawkę za znajdujący się w bryle domu jednorodzinnego garaż, niż właściciel lokalu mieszkalnego np. o powierzchni 40 m², który jest jednocześnie właścicielem garażu stanowiącego odrębną własność lokalową w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. NSA podkreślił jednak, iż w Polsce nie obowiązuje system podatku od nieruchomości, który w przypadku opodatkowania budynków lub ich części uzależnia wysokość podatku od ich wartości. W związku z tym pomimo, że podatek od nieruchomości zalicza się do grupy podatków od posiadania majątku, to jego wysokość nie jest uzależniona bezpośrednio od jego wartości, a od wykorzystywania go na określone cele (mieszkalne, do działalności gospodarczej, pozostałe). W związku z powyższym, NSA nie stwierdził, aby zróżnicowanie stawek podatku od garaży w zależności od tego, czy są one lokalem stanowiącym odrębną własność, a w konsekwencji odrębny przedmiot opodatkowania, czy stanowią jedynie przynależność lokalu mieszkalnego, stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Niemniej, jak przypomniał Trybunał Konstytucyjny, NSA stwierdził także, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych jest obarczona mankamentami legislacyjnymi oraz, że wynikający z niej rezultat opodatkowania oparty jest na wątpliwych przesłankach konstytucyjnych.

Trybunał podzielił to zdanie i za nieuprawnioną uznał sytuację, w której części budynków ze względu na ich wyodrębnienie prawne traktowano by inaczej, tj. gorzej w sensie podatkowym od lokali, które są wyodrębnione tylko fizycznie, a nie prawnie i także stanowią część budynku mieszkalnego. Trybunał podkreślił też, iż obecnie miejsce postojowe w garażu podziemnym, podobnie jak piwnica, strych czy komórka, stanowi standardowy element mieszkania. Dlatego, w ocenie TK, miejsca postojowe w garażu podziemnym powinny podlegać klasyfikacji według stawek przewidzianych dla budynków mieszkalnych, bo zaspokajają podstawowe potrzeby bytowe ludzi, choć ze swej istoty nie służą do mieszkania. Trybunał dał ustawodawcy czas na zmianę niekonstytucyjnych przepisów, które stracą moc obowiązującą z upływem 31 grudnia 2024 r. Zdanie odrębne do wyroku zgłosił jeden z pięciu sędziów orzekających – Jarosław Wyrembak.

https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i- ... -wlasnosci

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2023 r., sygn. akt SK 23/19

[irenalo]

A z tymi, co mają garaż wolnostojący położony poza budynkiem i na osobnej działce opisaną własną KW?

[piotrusb]

Tych wyrok TK nie dotyczy. Zostają z wyższą stawką.

TK zajmował się tylko nierównością wobec prawa współwłaścicieli hal garażowych położonych w obrębie budynku mieszkalnego, w zależności od stanu prawnego takiej hali.

[irenalo]

I oczywiście to jest "sprawieliwe"?

[piotrusb]

No cóż, lepszy rydz niż nic.

Poza tym skarga konstytucyjna dotyczyła konkretnej sytuacji małżeństwa, które było współwłaścicielem hali garażowej we wspólnocie i tylko taką sytuację TK rozpatrywał.

Więcej będziemy wiedzieć, gdy zostanie opublikowane uzasadnienie.

[piotrusb]

I Prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska skierowała do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o uznanie za sprzeczną z Konstytucją ostatnią nowelizację ustawy o podatku rolnym, o podatkach i opłatach lokalnych oraz o opłacie skarbowej. Na mocy tej nowelizacji, od 1 stycznia 2025 r. wszystkie pomieszczenia przeznaczone do przechowywania pojazdów w budynkach mieszkalnych, niezajęte na działalność gospodarczą, są opodatkowane jednakową stawką podatku – właściwą dla budynków mieszkalnych.

Wniosek o stwierdzenie, że art. 1a ust. 2c w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i e ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 70 ze zm.) w zakresie, w jakim w odniesieniu do „pomieszczenia przeznaczonego do przechowywania pojazdów" różnicują wysokość podatku od nieruchomości w zależności od tego, czy pomieszczenie to znajduje się w „budynku mieszkalnym", czy „budynku pozostałym bądź jego części", przez co w odniesieniu pomieszczenia znajdującego się w „budynku pozostałym lub jego części" zastosowanie ma stawka określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych a nie stawka określona w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a tej ustawy - są niezgodne z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 2 i art. 84 Konstytucji RP.

Przed wprowadzeniem nowelizacji upol stawka podatku od garaży zlokalizowanych w budynkach mieszkalnych była uzależniona od ich statusu prawnego. Osoby, które posiadały miejsca postojowe w garażu będącym wyodrębnionym prawnie lokalem (z własną KW) płaciły podatek od nieruchomości według stawki dla tzw. „budynków pozostałych”. Natomiast od miejsc w garażach będących częścią nieruchomości wspólnej obowiązywał podatek stawką dla budynków mieszkalnych, czyli wielokrotnie niższą. Na nierówne traktowanie właścicieli miejsc postojowych w blokach zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 18 października 2023 r. (sygn. akt SK 23/19).

I Prezes SN zwraca we wniosku uwagę, że nowelizacja doprowadziła do powstania sytuacji, w której „pomieszczenia przeznaczone do przechowywania pojazdów” mogą znajdować się w „budynkach mieszkalnych", jak i w „budynkach pozostałych lub ich częściach”. Skutkiem ustawy jest więc prawne wyodrębnienie dwóch kategorii „pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania pojazdów”, których dotyczą różne stawki opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Tymczasem, zdaniem I Prezes, bez względu na to, czy garaż został usytuowany w budynku mieszkalnym czy też w budynku „pozostałym” lub jego części, pełni on tę samą funkcję. „Sposób korzystania z garażu nie jest zależny od jego prawno-rzeczowej natury. W każdym przypadku przedmiotem opodatkowania jest garaż („pomieszczenie przeznaczone do przechowywania pojazdów”), który zaspokaja takie same potrzeby właściciela czy posiadacza samoistnego, którzy zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 upol są podatnikami podatku od nieruchomości” – czytamy we wniosku.

I Prezes SN wskazuje również, że różnica stawek podatku od nieruchomości w obydwu przypadkach jest ponad dziesięciokrotna. „Tak duże zróżnicowanie w zakresie podatku od nieruchomości w obrębie jednej grupy podatników, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Garaże znajdujące się w budynku mieszkalnym oraz znajdujące się budynku pozostałym lub w jego części nie odznaczają się tak wyjątkową cechą, która uzasadniałaby znacząco odmienne traktowanie przez ustawodawcę. Potencjalne korzyści, które wynikają z posiadania garaży w pozostałym budynku lub jego części nie są w żaden sposób współmierne do zwiększonego obciążenia podatkowego, wynikającego ze stawki przewidzianej dla "budynków lub ich części pozostałych”.

W opinii I Prezes zaskarżone przepisy są sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa, równej dla wszystkich ochrony własności oraz równości podatkowej.

Sygn. akt K3 /35

https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/Sprawa? ... a=K%203/25