Przymusowa licytacja lokalu

Orzecznictwo sądów rejonowych, okręgowych i apelacyjnych.
Wiadomość
Autor
piotrusb
.
.
Posty: 6588
Rejestracja: 28-12-2009, 17:51

Przymusowa licytacja lokalu

#1 Post autor: piotrusb » 13-10-2026, 10:07

Wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 31 lipca 2026 r., sygn. akt I C 336/25
Powódka Wspólnota Mieszkaniowa domagała się nakazania pozwanej sprzedaży lokalu położonego w drodze licytacji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji z nieruchomości, uzasadniając żądanie wieloletnim charakterem występujących uciążliwości oraz brakiem trwałej poprawy zachowania lokatora lokalu, tj. syna pozwanej i to pomimo podejmowanych przez nią prób rozwiązania problemu. Według powódki, utrzymywanie się opisanej sytuacji uzasadnia wystąpienie z żądaniem ochrony praw pozostałych właścicieli lokali.

Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (Dz.U. z 2026r., poz. 232), jeżeli właściciel lokalu zalega długotrwale z zapłatą należnych od niego opłat lub wykracza w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu albo przez swoje niewłaściwe zachowanie czyni korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym, wspólnota mieszkaniowa może w trybie procesu żądać sprzedaży lokalu w drodze licytacji na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji z nieruchomości.

W pierwszej kolejności, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności zgłoszonego powództwa, należało się odnieść do podniesionego przez pozwaną zarzutu braku legitymacji zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej do wystąpienia z niniejszym powództwem.

Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Z treści uchwały nr (...) wynika bowiem wprost, że Wspólnota Mieszkaniowa nie ograniczyła się jedynie do wyrażenia zgody na sprzedaż lokalu pozwanej w drodze licytacji. W uchwale tej Wspólnota jednoznacznie upoważniła również zarząd do podjęcia czynności zmierzających do realizacji tego uprawnienia, w tym do wytoczenia przeciwko pozwanej stosownego powództwa.

Powództwo o pozbawienie prawa własności lokalu jest charakteryzowane zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, jako środek ostateczny i wyjątkowy. Wskazuje się bowiem, że art. 16 ust. 1 ustawy o własności lokali (dalej: „uwl”) jest przepisem dość drastycznym, rygorystycznym, skutkującym ostrymi sankcjami i daleko idącymi konsekwencjami wobec ingerowania w prawo własności, a jego zastosowanie powinno być uzasadnione brakiem innych rozwiązań prawnych tudzież ich bezskutecznością. Jest to bowiem środek prawny o tak poważnych konsekwencjach, że jego zastosowanie wymaga stwierdzenia występowania wyjątkowej sytuacji, ściśle określonej przepisami ustawy. Wyjątkowość tego żądania wiąże się przede wszystkim z tym, że chodzi o prawo własności, które jest najsilniejszym prawem rzeczowym objętym ochroną rangi konstytucyjnej. W orzecznictwie zważa się przy tym, że stosowanie art. 16 ust. 1 uwl stanowi ostateczną ochronę innych uprawnionych podmiotów, a mianowicie właścicieli tworzących wspólnotę mieszkaniową, przed uporczywym lub niesumiennym postępowaniem innego członka wspólnoty, naruszającym z kolei ich wspólny interes (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2013 roku, sygn. akt I CSK 480/12 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 grudnia 2012 roku, sygn. akt I ACa 407/12). Podkreślić przy tym należy, że traktowanie tego środka jako ostateczność nie oznacza konieczności kierowania wcześniejszych powództw na drogę sądową.

Celem żądania przymusowej sprzedaży lokalu zawartego w art. 16 uwl jest doprowadzenie do wyeliminowania ze wspólnoty mieszkaniowej właściciela lokalu, którego zachowanie przeszkadza właścicielom innych lokali, lub zagraża interesom wspólnoty. Właściciel lokalu odpowiada przy tym nie tylko za swoje zachowanie, lecz także zachowanie osób trzecich, którym pozostawił lokal mieszkalny do korzystania jak domownicy czy najemcy (zob. E. Drozd, Prawa i obowiązki właścicieli lokali, „Rejent” 1995, nr 3, s. 20), a - co warte zważenia - ustawodawca nie wymaga, aby działanie właściciela było zawinione. Ustawodawca uznał bowiem, że w sytuacji współwłasności przymusowej nieruchomości wspólnej, która istnieje z mocy prawa ze względu na to, że udział w nieruchomości wspólnej stanowi prawo związane z odrębną własnością lokalu, niezbędnym jest ustanowienie instrumentu umożliwiającego wspólnocie mieszkaniowej skuteczną obronę przed właścicielem działającym na szkodę pozostałych właścicieli (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2013 roku, sygn. akt I CSK 480/12).

Jako podstawę powództwa z art. 16 uwl ustawodawca sformułował trzy przesłanki: długotrwałe zaleganie z zapłatą należnych opłat (1), wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu (2) oraz przez niewłaściwe zachowanie czynienie korzystania z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym (3). Użycie spójników „lub” oraz „albo” wskazuje, iż każda z tych przesłanek ma charakter samodzielny, wobec czego wystąpienie już jednej z nich wystarcza dla sformułowania powództwa. Przesłanki te zawierają zachowania naruszające obowiązki właściciela lokalu sformułowane w art. 13 analizowanej ustawy, w którym to przepisie wymieniono obowiązek ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem lokalu, obowiązek utrzymywania swego lokalu w należytym stanie, przestrzegania porządku domowego, uczestniczenia w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystania z nieruchomości wspólnej w sposób nieutrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz obowiązek współdziałania w ochronie wspólnego dobra.

Koncentrując uwagę na przesłankach o charakterze niefinansowym wskazać należy, że obowiązek przestrzegania porządku domowego przez właściciela lokalu został wprost ustanowiony we wspominanym już art. 13 uwl. Pojęcie porządku domowego oznacza zaś ogólnie przyjęte, powszechnie akceptowane zasady postępowania mające na celu zachowanie nieruchomości wspólnej w czystości i porządku, przy czym zasady te są wyznaczane przez stosunki miejscowe, przyjęte w tym zakresie zwyczaje, normy współżycia społecznego, jak również społeczno-gospodarcze przeznaczenie lokali. Zachowanie właściciela określone w tej przesłance ma posiadać charakter rażący lub uporczywy. „Uporczywość” należy rozumieć jako kontynuowanie określonego lub podobnego zachowania pomimo wezwań o zaprzestanie kierowanych przez zarząd, zarządcę lub pozostałych współwłaścicieli. Uporczywość oznacza więc powtarzalność zachowań. Co warte podkreślenia, nawet jeśli charakter czy też nasilenie zachowań ewoluuje się w czasie, ale każde z nich nosi cechy naruszania porządku domowego, to nadal takim zachowaniom można przypisać cechę uporczywości. Zachowanie jest natomiast rażące, gdy dotyka wielu spośród pozostałych współwłaścicieli lub gdy zdecydowanie przekracza ramy zachowania, które można określić mianem niewłaściwego, przy czym miarą tej oceny są w szczególności zasady współżycia społecznego, a więc przede wszystkim reguły poszanowania wspólnego mienia, szacunku dla pozostałych mieszkańców nieruchomości, przestrzegania wspólnie ustalonych zasad korzystania z nieruchomości, zachowania się w sposób powszechnie uznany za kulturalny. Jeśli zaś chodzi o przesłankę czynienia korzystania z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym przez niewłaściwe zachowanie, to przykładem takich zachowań może być głośne słuchanie muzyki, samowolne zajmowanie części nieruchomości wspólnej do własnych celów, a więc na przykład uniemożliwianie korzystania z niej pozostałym właścicielom poprzez składowanie rzeczy, znoszenie przez właściciela do lokalu mieszkalnego dużych ilości śmieci czy też zaniedbanie tego lokalu skutkujące rozwojem insektów (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 października 2013 roku, sygn. akt I ACa 517/13).

W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że zachowanie syna pozwanej M. B. zamieszkującego w lokalu przy ul. (...) wypełnia zarówno przesłankę rażącego i uporczywego wykraczania przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu, jak i przesłankę czynienia korzystania z innych lokali oraz nieruchomości wspólnej szczególnie uciążliwym. Podkreślenia wymaga, że opisywane przez członków Wspólnoty Mieszkaniowej zachowania syna pozwanej nie miały charakteru incydentalnego, a wręcz przeciwnie. Trwają one od ponad dziesięciu lat i w okresie tym przybierały zróżnicowane formy, począwszy od zakłócania ciszy i spokoju, poprzez niewłaściwe korzystanie z części wspólnych nieruchomości, ich zanieczyszczanie, aż po zachowania agresywne i naruszające poczucie bezpieczeństwa pozostałych mieszkańców. Już sam czas trwania tych zachowań pozwala przypisać im cechę uporczywości. Nie były to bowiem pojedyncze zdarzenia, lecz powtarzający się sposób zachowania, występujący na przestrzeni wielu lat. O uporczywości świadczy również to, że pomimo zwracania uwagi na niewłaściwe zachowanie syna pozwanej, w tym podejmowania przez pozwaną rozmów z synem oraz kierowania do niej przez zarządcę nieruchomości próśb o podjęcie stosownych działań, nie doszło do trwałej zmiany jego zachowania. Ewentualne okresy poprawy miały charakter jedynie przejściowy, po czym uciążliwe zachowania ponownie występowały. Nie sposób w tym kontekście nie zważyć na to, że w zasadzie wyłącznie w okresach hospitalizacji syna pozwanej pozostali mieszkańcy odzyskiwali spokój, co dodatkowo potwierdza związek pomiędzy jego obecnością w lokalu a występowaniem opisanych uciążliwości. Zachowania syna pozwanej mają jednocześnie charakter rażący. Nie ograniczają się bowiem do zwykłych niedogodności, jakie mogą występować w związku z zamieszkiwaniem w budynku wielolokalowym, lecz w sposób istotny przekraczają granice zachowania, które może być uznane za społecznie akceptowalne. Organizowanie w lokalu libacji alkoholowych, którym towarzyszą krzyki, głośne rozmowy i muzyka, i to zarówno w weekendy, jak i w dni powszednie, prowadzi do regularnego zakłócania spokoju i odpoczynku innych mieszkańców. Szczególnie istotne jest przy tym występowanie tych zachowań w godzinach nocnych, kiedy pozostali mieszkańcy mają prawo do niezakłóconego wypoczynku. Stopień uciążliwości zachowania syna pozwanej zwiększają również zachowania podejmowane przez niego poza zamieszkiwanym przez niego lokalem - wyrzucanie przez okno śmieci i butelek, zanieczyszczanie klatki schodowej, przesiadywanie na niej wraz z odwiedzającymi go osobami, a także spanie na klatce schodowej, niekiedy w stanie roznegliżowanym, pozostają w oczywistej sprzeczności z zasadami prawidłowego korzystania z nieruchomości wspólnej, a zachowania te oddziałują bezpośrednio na pozostałych mieszkańców - w tym małoletnich - którzy muszą korzystać z tej samej klatki schodowej, a tym samym nie mogą uniknąć skutków owych zachowań. W tożsamy sposób należy zresztą ocenić zachowania polegające na nocnym dzwonieniu do sąsiadów za pośrednictwem domofonu i żądaniu wpuszczenia go do budynku. Zachowania te nie tylko zakłócają ciszę nocną, ale również w sposób bezpośredni ingerują w spokój osób zamieszkujących sąsiednie lokale. Jeszcze dalej idące są przejawy agresji, w tym rzucanie doniczkami znajdującymi się na korytarzu oraz kierowanie wobec innych osób słów wulgarnych. Na ocenę stopnia uciążliwości zachowań lokatora lokalu mieszkalnego stanowiącego własność pozwanej wpływa również stan tego lokalu, z którego wydobywa się nieprzyjemny zapach odczuwalny zarówno na klatce schodowej, jak i w sąsiednich lokalach mieszkalnych, co implikuje wniosek, że skutki sposobu korzystania z lokalu nie ograniczają się jedynie do jego wnętrza, lecz oddziałują także na otoczenie i warunki korzystania z nieruchomości przez pozostałych mieszkańców. Wreszcie nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że zachowanie syna pozwanej wielokrotnie skutkowało koniecznością interwencji Policji, co dodatkowo potwierdza, że opisane zachowania przekraczały granice zwykłych niedogodności sąsiedzkich i osiągały stopień uzasadniający ingerencję służb porządkowych. Zdaniem Sądu, szczególnie jaskrawym przykładem lekceważenia zasad współżycia społecznego oraz praw pozostałych mieszkańców było zachowanie syna pozwanej w okresie remontu elewacji budynku, który to zresztą realizowany był już w toku przedmiotowego procesu, a zatem gdy zarówno pozwana, jak i jej syn mieli wiedzę o toczącym się postępowaniu sądowym, kiedy to korzystał on bezprawnie z rozstawionego przy budynku rusztowania, chodził po nim, pukał do okien sąsiadów oraz wchodził na ich balkony. Zachowania te nie tylko naruszały zasady prawidłowego korzystania z nieruchomości wspólnej, ale również ingerowały bezpośrednio w sferę prywatności osób zamieszkujących sąsiednie lokale.

Całokształt ustalonych okoliczności nie pozostawia żadnych wątpliwości w zakresie tego, że zachowanie syna pozwanej nie stanowiło jedynie przejściowej czy sporadycznej niedogodności związanej z zamieszkiwaniem w budynku wielolokalowym. Wieloletni charakter tych zachowań, ich powtarzalność, różnorodność oraz stopień ingerencji w prawa pozostałych mieszkańców uzasadniają przyjęcie, że miały one charakter zarówno uporczywy, jak i rażący, czyniąc przy tym korzystanie z innych lokali oraz nieruchomości wspólnej szczególnie uciążliwym.

Oceny prawnej zachowania syna pozwanej nie może zmienić również okoliczność, że jest on osobą uzależnioną od alkoholu. Choć niewątpliwie uzależnienie od alkoholu jest poważną chorobą, która może wpływać na funkcjonowanie człowieka oraz jego zachowanie, to okoliczność ta nie może jednak sama w sobie usprawiedliwiać wieloletniego naruszania praw i spokoju pozostałych mieszkańców ani prowadzić do uznania, że zachowania stanowiące źródło opisanych uciążliwości tracą przez to swój rażący i uporczywy charakter, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż M. B.nie stawił się na żadne spośród kilku spotkań wyznaczonych przez (...) w Ś.. Nie sposób przyjąć, aby fakt uzależnienia uzasadniał przeniesienie ciężaru skutków tych zachowań na pozostałych właścicieli lokali, którzy przez okres wielu lat zmuszeni są znosić zakłócanie spokoju, naruszanie porządku domowego i utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości wspólnej. Choroba alkoholowa na którą cierpi może niewątpliwie stanowić istotny element oceny sytuacji osobistej syna pozwanej, jednak nie eliminuje konieczności poszanowania praw innych osób ani nie pozbawia ich prawa do spokojnego i niezakłóconego korzystania z własnych lokali.

Nie ulega również wątpliwości, że przed wystąpieniem na drogę postępowania sądowego Wspólnota Mieszkaniowa podejmowała próby rozwiązania zaistniałej sytuacji w sposób polubowny. Zachowanie syna pozwanej było wielokrotnie przedmiotem uwag i dyskusji na zebraniach członków Wspólnoty Mieszkaniowej, a zarządca nieruchomości kontaktował się z pozwaną, zwracając uwagę na występujące uciążliwości związane z zachowaniem jej syna i wzywając ją do podjęcia działań zmierzających do ich wyeliminowania. Pozwana podejmowała wprawdzie próby rozmów z synem i nakłonienia go do zmiany zachowania, jednak działania te nie doprowadziły do trwałej poprawy sytuacji, a jeśli już dochodziło do ograniczenia uciążliwych zachowań, to miało to jedynie krótkotrwały charakter, po czym następowały one ponownie. Tym samym Wspólnota Mieszkaniowa nie zdecydowała się na wystąpienie z niniejszym powództwem bez uprzedniego podejmowania prób rozwiązania problemu w drodze pozaprocesowej. Podejmowane działania okazały się jednak bezskuteczne, a wieloletnie utrzymywanie się opisanych powyżej uciążliwości uzasadniało ostatecznie skorzystanie przez Wspólnotę z instrumentu przewidzianego w art. 16 ust. 1 ustawy o własności lokali.(...)

Co nie mniej istotne, okoliczności dotyczące problemów z zachowaniem M. B. nie wynikały wyłącznie z relacji osób występujących po stronie powodowej. O istnieniu tego problemu oraz podejmowanych przez siebie próbach wpłynięcia na zachowanie syna zeznała bowiem w toku rozprawy sama pozwana, a okoliczności te znajdują potwierdzenie także w przedłożonych w poczet materiału dowodowego dokumentach oraz podjętych przez pozwaną względem syna działaniach polegających na zainicjowaniu postępowania przez Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz wytoczeniu powództwa eksmisyjnego. Przyznała tym samym, że zachowania syna stanowiły rzeczywisty i znany jej problem, wymagający podejmowania przez nią działań, a opisywane przez Wspólnotę uciążliwości nie miały charakteru incydentalnego ani wyłącznie subiektywnego odczucia poszczególnych mieszkańców.
https://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$N ... -08-14_001
piotrusb

Link:
BBcode:
HTML:
Schowaj odnośniki
Pokaż odnośniki do wpisu

piotrusb
.
.
Posty: 6588
Rejestracja: 28-12-2009, 17:51

Re: Przymusowa licytacja lokalu

#2 Post autor: piotrusb » 13-10-2026, 10:13

To bardzo rzadki przypadek orzeczenia przez sąd przymusowej licytacji lokalu nie z powodu zadłużenia, ale wykraczania w sposób rażący lub uporczywy przeciwko obowiązującemu porządkowi domowemu oraz przez niewłaściwego zachowania czyniącego korzystanie z innych lokali lub nieruchomości wspólnej uciążliwym (art. 16 uwl). Co również istotne, sąd podkreślił, że zachowanie będące przesłanką do nakazania licytacji może występować nie tylko ze strony właściciela lokalu, ale także jego mieszkańca (lokatora, domownika, najemcy) oraz - że ustawodawca nie wymaga, aby działanie właściciela w takiej sprawie było zawinione.
piotrusb

Link:
BBcode:
HTML:
Schowaj odnośniki
Pokaż odnośniki do wpisu

irenalo
moderator
moderator
Posty: 9088
Rejestracja: 27-03-2006, 20:06

Re: Przymusowa licytacja lokalu

#3 Post autor: irenalo » 13-10-2026, 16:11

Dotychczas spotkałam się tylko raz. Ale mieszkanie było zadlużone a właściciele siedzieli w więzieniu. To sąd rejonowy. Ciekawe czy będzie apelacja. Dużo wspólnot boryka się z lokatorami lokali gminnych. Nue ma co prawda w polskim prawie prawa orecedensu ale może powoli ukształtuje się nowa linia orzecznicza. Wtedy WM też mogłyby korzystać z takiego prawa przy najmie krótkoterminowym.

Link:
BBcode:
HTML:
Schowaj odnośniki
Pokaż odnośniki do wpisu

piotrusb
.
.
Posty: 6588
Rejestracja: 28-12-2009, 17:51

Re: Przymusowa licytacja lokalu

#4 Post autor: piotrusb » 14-10-2026, 09:50

Ja też znam tylko jeden taki wyrok - Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I ACa 372/14, w uzasadnieniu którego sąd zaznaczył, iż żądanie licytacji lokalu na podstawie art. 16 uwl może być wysunięte również w stosunku do właściciela, który co prawda sam nie narusza porządku domowego i nie utrudnia innym korzystania z ich lokali lub z nieruchomości wspólnej, ale czynią to członkowie jego gospodarstwa domowego lub najemcy, albo inne osoby, którym udostępnił swój lokal do korzystania.

Natomiast jest wiele wyroków, w których sądy z różnych powodów oddalały żądanie licytacji lokalu z powodów innych niż zadłużenie, jako niezasadne lub niewspółmierne do zachowań lub wykroczeń. Tak np. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 24 stycznia 2014 r., sygn. akt XII C 1330/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt I ACa 372/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa 877/14, wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z 23 stycznia 2017 r., sygn. akt I C 492/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I ACa 849/17.
piotrusb

Link:
BBcode:
HTML:
Schowaj odnośniki
Pokaż odnośniki do wpisu

ODPOWIEDZ
  • Podobne tematy
    Odpowiedzi
    Odsłony
    Ostatni post

Wróć do „Orzecznictwo sądów powszechnych”