Kiedy sprawa o uchylenie lub ustalenie nieistnienia uchwały jest sprawą o prawa majątkowe

[piotrusb]

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2026 r., sygn. akt III CZ 74/26

Postanowieniem z 26 stycznia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną powoda, gdyż przedmiotem sporu była uchwała pozwanej Wspólnoty Mieszkaniowej, która dotyczyła obowiązków o charakterze majątkowym, a określona przez powoda wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 000 zł.(...)
Zgodnie z art. 398(2) § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 000 zł.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie poruszano kwestię oceny, czy sprawa o uchylenie lub ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty mieszkaniowej jest sprawą o prawa majątkowe albo sprawą o prawa niemajątkowe. Przyjęto, że decyduje o tym przedmiot uchwały objętej zaskarżeniem, tj. czy dotyczy ona praw (interesów) majątkowych albo niemajątkowych (zob. uchwały SN z 9 grudnia 2005 r., III CZP 111/05 i z 10 maja 2011 r., III CZP 126/10; postanowienia SN: z 16 stycznia 2009 r., III CZ 43/08; z 28 maja 2013 r., V CZ 18/13; z 22 marca 2012 r., IV CZ 148/11; z 23 sierpnia 2012 r., II CSK 764/11; z 10 października 2012 r., I CZ 120/12; z 19 października 2018 r., III CZ 38/18).

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić wypada, że uchwała pozwanej nr 4/2022 w przedmiocie przyjęcia planu finansowego za 2022 r. oraz wysokości zaliczek na koszty utrzymania nieruchomości wspólnej i na fundusz remontowy dotyczy kwestii majątkowych dotyczących zarządem nieruchomości objętej wspólnotą, a więc odnosi się do sfery majątkowej wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej. Nie budzi przy tym wątpliwości, że plan finansowy określa nie tylko koszty zarządu nieruchomością wspólną, ale również wysokość zaliczek na koszty związane z nieruchomością wspólną i fundusz remontowy, jak również prawidłowość przeznaczenia określonych kwot w kolejnym roku. O majątkowym lub niemajątkowym charakterze sprawy decyduje to, czy przedmiot sporu jest związany ze sferą ekonomiczną podmiotu prawa cywilnego. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, sprawy o uchylenie uchwał wspólnot mieszkaniowych toczące się na podstawie art. 25 u.w.l. są sprawami o prawa majątkowe, jeżeli przedmiot uchwały dotyczy interesów majątkowych właściciela lokalu. Jako sprawy o prawa majątkowe kwalifikuje się np. sprawy o uchylenie uchwał wspólnoty mieszkaniowej, których przedmiotem jest zatwierdzenie sprawozdania zarządu i udzielenie zarządowi absolutorium (zob. postanowienie SN z 10 maja 2024 r., II CSKP 1435/22, i powołane w nim orzecznictwo).

Podniesione przez powoda w toku postępowania argumenty dotyczyły tego, czy zaskarżona uchwała realizuje w prawidłowy sposób wymogi określone przez kredytodawcę, w tym czy przewiduje wyodrębnienie rezerwy kredytowej jako elementu zabezpieczenia zobowiązania. Niemniej jednak nawet uznanie, że problematyka odnosi się do kwestii o charakterze organizacyjno-zarządczym, nie zmienia faktu, iż uchwała ta dotyka bezpośrednio stricte finansowych aspektów związanych z rezerwą kredytową, a zatem uchwała ma charakter majątkowy, wpływający na ekonomiczną sytuację członków pozwanej wspólnoty. Sprawa dotycząca zaskarżenia uchwały wspólnoty mieszkaniowej, która odnosi się do zobowiązań finansowych jej członków (w tym przypadku, co do przyjęcia planu finansowego i wysokości zaliczek), jest sprawą o prawo majątkowe, w której niezbędne jest wskazanie wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia. Powód miał tego świadomość, o czym świadczy chociażby fakt, że w pozwie została wskazana wartość przedmiotu sporu, zaś w apelacji – wartość przedmiotu zaskarżenia. Nie chodzi tu zatem o „rozszerzającą wykładnię pojęcia sprawy o prawa majątkowe”, co miałoby ograniczyć prawo do sądu, jak sugerował powód, tym bardziej, że prawo to nie jest nieograniczone (jednym z takich ograniczeń jest limitowanie możliwości wnoszenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia). Sąd Apelacyjny dokonał bowiem prawidłowej wykładni tego pojęcia, w realiach tej konkretnej sprawy, z którą należało się zgodzić. Mając na uwadze przedmiot żądania pozwu, a więc uchwałę dotyczącą kwestii ekonomicznych (finansowych), istotne było, że wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną była niższa niż dolna, graniczna kwota dopuszczalności takiej skargi. Skarga kasacyjna powoda podlegała odrzuceniu, a zatem wniesione zażalenie nie miało uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych.

https://www.sn.pl/1be102cd-47ea-4b66-ad50-f9557dced4ea

[piotrusb]

To bardzo istotne orzeczenie, wynika bowiem z niego, że jeśli powództwo o uchylenie lub ustalenie nieistnienia uchwały wspólnoty ma charakter sprawy o prawa majątkowe, to nie jest tu dopuszczalna kasacja do Sądu Najwyższego.

Ale jest i inna kwestia, choć tym Sąd Najwyższy się nie zajmował. Otóż opłata sądowa od powództwa o uchylenie uchwały jest stała i wynosi 200 zł. Ale w sprawach o prawa majątkowe opłata sądowa wynosi przy kwotach od 20 000 zł - 5% wartości przedmiotu sporu (maksymalnie 200 000 zł), a w niższych przedziałach kwotowych stosuje się opłaty stałe (do 500 zł – 30 zł, ponad 500 zł do 1 500 zł – 100 zł, ponad 1 500 zł do 4 000 zł – 200 zł, ponad 4 000 zł do 7 500 zł – 400 zł, ponad 7 500 zł do 10 000 zł – 500 zł). Powstaje więc istotna niejednoznaczność co do tego jaką opłatę należy wnieść, a tym samym z jakimi kosztami postępowania należy się liczyć.